Inbouwspot kiezen: gips, trimless of een rand?

Bij het kiezen van een inbouwspot kijkt u eerst naar het plafond, en daarna pas op de kleur. Drie vragen bepalen het model. Wordt het plafond nog gestuct of geschilderd? Kan er water bij de spot komen? Is het plafond een brandscheiding? Gips, trimless en een spot met rand lossen de eerste vraag op. IP65 lost de tweede op. Een brandwerende spot lost de derde op. Die eisen stapelt u alleen als de ruimte ze allebei, of alle drie, vraagt.

Eerst het plafond, dan de spot

De Slim-serie van Searchlight is een familie GU10-spots van metaal. De lichtbron zit er niet bij. U kiest zelf de GU10-LED, en daarmee de lichtkleur, de bundel en of de spot dimt. Het armatuur bepaalt hoe de spot in het plafond valt, of hij tegen water kan, en of hij een gat in een brandwerend plafond moet dichten.

Daarnaast zijn er inbouwspots van gips. Die schildert en stuct u mee met het plafond. Hierdoor vallen ze helemaal weg in het plafond. Ze zijn echter geen vervanging voor een IP65-spot of een brandwerende spot.

Wanneer u gips gebruikt

Kies gips als de spot zelf onderdeel van het plafond moet worden. De voorkant is gips. Na het plaatsen stuct en schildert u die mee, zodat de vorm in dezelfde kleur valt als het plafond. Wat overblijft is het lampje zelf, niet een metalen armatuur.

Dat past in een woonkamer, hal of slaapkamer waar het plafond één vlak moet blijven. De vorm is dan de keuze. De Renne heeft een schuine opening en werpt licht de ruimte in. De Trocadero is een ronde, verzonken spot van 158 mm. Een vierkante gipsen spot, zoals de Tatra, geeft een strakker gat. Allemaal GU10, allemaal voor een droog plafond.

Reken op een grotere opening dan bij de Slim-spots. De Renne vraagt ongeveer 126 bij 123 mm of 136 bij 136 mm, de Trocadero 158 mm, een kleine vierkante gipsen spot rond 105 mm. De inbouwdiepte van de Searchlight-gipsmodellen ligt rond 140 mm. Meet de vrije ruimte boven het plafond vóór u een gat zaagt.

Gips is IP20, tenzij een specifiek product iets anders vermeldt. Deze spots kunnen in een badkamer maar alleen in de IP20 zones. Bekijk de gipsen modellen en lees ons blog over overschilderbare inbouwspots van gips.

Wanneer u trimless gebruikt

Trimless is een stalen spot waarvan u de flens wegwerkt in het stucwerk. Na het sauzen ziet u een ronde lichtopening, geen rand en geen gipsen vorm. De spot blijft een technisch armatuur. Alleen de montageplaat verdwijnt.

Gebruik trimless als het plafond ná de montage nog wordt gestuct. Bij de trimless brandwerende IP65-uitvoering staat dat ook in de specificatie: het plafond moet na plaatsing worden afgestuckt. Zonder die stuclaag blijft de plaat zichtbaar en oogt de spot onaf.

Is het plafond al geschilderd en wilt u het zo laten? Dan is een spot met rand de betere montage. De rand dekt de zaagsnede af. U hoeft niet te stucen om een nette aansluiting te krijgen.

In de Slim Trimless-lijn zit die keuze in vier combinaties, telkens in zwart en wit:

Slim Trimless voor een droge ruimte. Zaagmaat 85 mm, inbouwdiepte 150 mm, IP20.
Slim Trimless IP65 voor een vochtige ruimte. Zelfde zaagmaat en diepte, IP65.
Slim Trimless 3 FR voor een droog brandwerend plafond. Zaagmaat 90 mm, inbouwdiepte 140 mm, IP20, kantelbaar.
Slim Trimless IP65 3 FR als dat plafond óók nat kan worden. Zaagmaat 90 mm, inbouwdiepte 140 mm, IP65.

De buitenmaat van de trimless plaat is groter dan het gat. Bij de gewone Slim Trimless is dat ongeveer 125 mm doorsnede op een gat van 85 mm. Die overlappende rand is het deel dat in het stucwerk verdwijnt.

Wanneer u een spot met rand gebruikt

Een trim is de zichtbare ring rond de lichtopening. Die ring dekt de zaagrand af. U plaatst de spot in een plafond dat af is, of in een bestaand gat dat u niet opnieuw wilt stucen. De ring is meteen ook een kleurkeuze. Wit valt terug op een wit plafond. Zwart of brons tekent een lijn in het vlak.

De ronde Slim Trim bestaat in deze reeks niet als kale IP20-spot. Voor een droge ruimte zonder brandwerende eis is de vierkante Slim Square de trim-uitvoering: zwart, IP20, zaagmaat 84 bij 84 mm, inbouwdiepte 150 mm, buitenmaat 90 bij 90 mm.

De ronde spots met rand zijn verder:

Slim Trim IP65 in zwart of wit. Zaagmaat 75 mm, inbouwdiepte 150 mm, buitenmaat 85 mm, IP65.
Slim Trim 3 FR in zwart, wit of brons. Zaagmaat 90 mm, inbouwdiepte 140 mm, IP20, 30° kantelbaar.
Slim Trim IP65 3 FR in zwart, wit of brons. Zaagmaat 90 mm, inbouwdiepte 140 mm, IP65.

Brons zit alleen op de brandwerende spots met rand. Trimless heeft zwart en wit.

Wanneer u IP65 gebruikt

IP20 hoort in een droge kamer: woonkamer, slaapkamer, hal. IP65 is stofdicht en beschermd tegen waterstralen. Die klasse gebruikt u waar de spot nat kan worden, zoals in de badkamer.

De indeling van de badkamer blijft bepalend. Zone 0 is de kuip of de douchebak zelf. Deze spots zijn daar niet voor. De brandwerende IP65-modellen uit deze serie zijn door de fabrikant opgegeven voor zone 1 en zone 2: boven bad of douche tot 2,25 meter, en de strook van 60 cm daar direct omheen. Een wastafel valt in die handleiding onder zone 2. Het minimum voor die zones is IPX4. IP65 zit daarboven, voor water. Kijk voor de niet-brandwerende IP65-modellen de zone in de specificatie na. De badkamerinbouwspots zijn de plek om die modellen te vergelijken.

IP65 zegt niets over brand. Een IP65-spot zonder 3 FR dicht een brandscheiding niet. Een brandwerende spot met IP20 hoort niet in de doucheruimte. Alleen de uitvoeringen met beide aanduidingen doen beide.

Wanneer en waarom een brandwerende spot

Een gat in een brandwerend plafond is een opening in de scheiding. Een gewone inbouwspot laat die opening open. Een brandwerende spot is beproefd om het plafond zijn weerstand te laten houden.

De modellen met 3 FR in de naam zijn getest volgens BS 476 deel 21, in een plafond van 30, 60 en 90 minuten. U gebruikt ze als het plafond een brandscheiding is: tussen appartementen, boven een vluchtroute, of waar het bouwplan het plafond als brandwerend rekent. In een gewone verdiepingsvloer van een eengezinswoning, zonder die eis, voegt de test weinig toe aan het licht.

Of deze Britse test voldoet aan de Nederlandse eis van het betreffende project dient u navraag te doen bij een installateur of adviseur. Wij kunnen dit niet voor u vaststellen.

De brandwerende Slim-spots hebben een eigen inbouwregime. Uit de installatiebladen van deze 3 FR-lijn:

alleen verdiept in een gipsplaten plafond;
niet monteren in brandbaar materiaal;
minimaal 150 mm vrije lucht boven de spot;
niet afdekken met isolatie;
maximaal een 10W GU10-LED, lichtbron niet inbegrepen;
dimmen kan als de GU10-LED dimbaar is;
klasse 2, dubbel geïsoleerd, zonder randaarde.

Om te voldoen aan de 3 FR eisen dient er 150 mm vrije ruimte te zijn. Er mag derhalve geen isolatiemateriaal in deze ruimte liggen om te voldoen aan deze brandwerende eisen. De zaagmaat wijkt af van de 85 mm spot: 90 mm, tegen 75 mm bij de Slim Trim IP65 en 85 mm bij de gewone Slim Trimless. In een bestaand gat van 75 of 85 mm past de 3 FR-spot niet.

Komt alles samen, dan is de stapel letterlijk de productnaam. Een gestuct badkamerplafond dat óók een brandscheiding is, vraagt de Slim Trimless IP65 3 FR. Een afgewerkt badkamerplafond met dezelfde brandeis vraagt de Slim Trim IP65 3 FR, in zwart, wit of brons. Een droog brandwerend plafond zonder stucwerk daarna vraagt de Slim Trim 3 FR.

Wat u hiermee in de kamer wint

Gips, trimless en trim geven hetzelfde soort licht zodra de GU10 gelijk is. Het verschil zit in wat het plafond nog moet ondergaan.

Gips kiest u voor de vorm. De spot wordt een ondiep reliëf dat u meeschildert. Dat werkt in een kamer waar u geen metalen ringen wilt zien en waar geen water of brandscheiding meespeelt.

Trimless kiest u voor een klein, rond gat in nieuw stucwerk. De flens verdwijnt, de lichtopening blijft een cirkel. Dat is de strakke lijn in een plafond dat u toch al laat afwerken.

Een rand kiest u als het plafond klaar is. De montage is vergevingsgezinder, en de ring mag gezien worden. Wit maakt de ring stil. Zwart of brons maakt er een herhaald detail van, handig als de spots op een rij een lijn moeten trekken door de hal of langs een wand.

IP65 en 3 FR koopt u er alleen bij als de ruimte die eis stelt of graag een kantelbare spot wil. Ze maken de spot geschikt voor water, voor een brandscheiding, of voor allebei. Elke extra eis verandert de zaagmaat en de inbouwdiepte. Meet dus eerst het plafond, en kies daarna de combinatie die daarbij past.

Korte vergelijking

	Gips	Trimless	Met rand
Wat u ziet	Een meegeschilderde vorm	Alleen de lichtopening	Een metalen ring
Plafond	Stucen of schilderen na montage	Stucen na montage	Kan in een af plafond
Materiaal	Gips	Staal, flens weggewerkt	Staal, ring zichtbaar
Zaagmaat in deze reeks	ongeveer 105 tot 158 mm	85 mm, of 90 mm bij 3 FR	75 of 84 mm, of 90 mm bij 3 FR
IP65-uitvoering	Nee, deze modellen zijn IP20	Slim Trimless IP65, ook als 3 FR	Slim Trim IP65, ook als 3 FR
Brandwerend 30/60/90 min	Nee	Slim Trimless 3 FR	Slim Trim 3 FR

Zo kiest u in vier stappen

Wordt het plafond nog gestuct? Kies gips als de vorm mee mag schilderen, of trimless als u een ronde GU10-opening wilt. Blijft het plafond zoals het is? Kies een spot met rand.
Kan er water bij? Neem IP65 voor de badkamer buiten de kuip. Houd IP20 aan in droge kamers.
Is het plafond een brandscheiding? Neem een 3 FR-model en houd 150 mm lucht vrij boven de spot. Dek hem niet af met isolatie.
Controleer zaagmaat en inbouwdiepte. Een 3 FR-spot vraagt 90 mm. De gewone Slim Trim IP65 vraagt 75 mm, de gewone Slim Trimless 85 mm.

Daarna kiest u de kleur en de GU10-LED. Vergelijk de modellen bij de inbouwspots.

Veelgestelde vragen

Is trimless hetzelfde als een gipsen inbouwspot?

Nee. Trimless is een stalen spot waarvan u de montageflens wegstuct. Een gipsen inbouwspot is zelf van gips en schildert u mee. Trimless geeft een ronde lichtopening. Gips geeft de vorm van dat ene model.

Heb ik in de badkamer altijd een brandwerende spot nodig?

Alleen als dat plafond een brandscheiding is. Voor water volstaat een IP65-spot. Voor een brandscheiding volstaat een 3 FR-spot. Voor allebei neemt u de IP65 3 FR-uitvoering.

Mag ik een brandwerende spot onder de isolatie duwen?

Bij deze 3 FR-modellen niet. De handleiding vraagt 150 mm vrije lucht boven de spot en verbiedt afdekking met isolatie. Het model is bedoeld voor een gipsplaten plafond, niet voor brandbaar materiaal.

Past een brandwerende spot in het gat van een gewone Slim-spot?

Nee. De 3 FR-modellen hebben een zaagmaat van 90 mm. De Slim Trim IP65 heeft 75 mm, de Slim Trimless zonder 3 FR heeft 85 mm.

Zit de lichtbron erbij?

Nee. Deze spots hebben een GU10-fitting. Bij de 3 FR-modellen is het maximum 10 watt LED. Dimmen doet de spot als u een dimbare GU10-LED gebruikt.